Een goede lijsttrekker of fractievoorzitter heeft naast een sterk, eigen gekleurd, verhaal ook een duidelijke eigen stijl van leiding nodig. Samen vormen zij het imago, het beeld dat anderen van de persoon in kwestie hebben. Verder dan dat het “scherper, origineler en anders” moet, komt hij niet, en dat is een gemiste kans. Want als hij dat werkelijk vindt, dan had Tofik Dibi de pers vorige week om de oren moet slaan (figuurlijk gesproken) met een rij van voorbeelden waaruit dat blijkt. En dat heeft hij verzuimd.

En wat zijn stijl van leiding betreft tasten we eigenlijk helemaal in het duister, want de goede man heeft nog nooit een leidinggevende politieke functie (wethouder, bestuurder, staatssecretaris, o.i.d.) bekleedt. Initiatief en lef heeft hij wel: dat bleek uit de door hem, buiten de gestaalde kaders van parlementaire democratie en partij om, georganiseerde actie om te komen tot een algeheel kinderpardon (inzake minderjarige asielzoekers). Dat getuigt van persoonlijke passie en betrokkenheid, maar het zegt niets over Dibi’s leidinggevende capaciteiten.

Dibi heeft dus nóch het een (een eigen verhaal), nóch het ander (een eigen stijl van leiding geven). Althans, tot dusverre heeft hij dat nog niet laten zien. Werk aan de winkel dus! tinyurl.com/6mouf7e

Dat lijkt erg voor de hand te liggen en makkelijk, maar wanneer we bijvoorbeeld kijken naar de politiek dan is dat lastiger dan menigeen denkt.Herstel van vertrouwen van kiezers in de politiek is van groot belang. Het CDA likt zijn wonden ontstaan door de onfortuinlijke samenwerking met de PVV: alleen kandidaat-lijsttrekker Marcel Wintels is niet “besmet”: met dat virus. Humor is belangrijk, ook in de politiek: het maakt lastige zaken beter bespreekbaar en concreter. Kijk naar de manier waarop SP-leider Roemer bijvoorbeeld de bezuinigingen het bijzonder onderwijs aanpakte. Maar te veel humor is schadelijk; dat ondervond demissionair premier Mark Rutte toen hij werd weggezet als de “weglachpremier” die serieuze discussies en argumenten uit de weg ging.

Meer over lijsttrekkers, leiderschap en imago in mijn radiobijdrage van 8 mei 2012, radio2, NCRV: tinyurl.com/cjc87tf

De rol van elke leider in hectische tijden is om een organisatie of bedrijf te veranderen,  deze te verankeren, mensen te verbinden, en zó de club aan te voeren. Naar binnen toe – de eigen mensen -, maar ook naar buiten. Daarvoor is een helder verhaal nodig met duidelijke boodschappen: wat is de droom, de visie van de leider ? waar brengt dat de organisatie of het bedrijf heen? Wat betekent dit voor de eigen mensen? En voor de buitenwereld? Zeker bij het COA was en is dat hard nodig: door de snel teruglopende aantallen asielzoekers en de komst van een regering met gedoogsteun van de PVV staat het COA immers zwaar onder politieke druk.

In plaats daarvan zagen we een directeur die al jaren bezig bleek met liegen, stelen, bedriegen en bedreigen. Dat zijn toch écht heel andere eigenschappen dan die een goed leider nodig heeft. Frappant dat het zó lang duurde voordat de medewerkers met deze verhalen naar buiten kwamen: ze moesten wel naar de media want mevrouw Albayrak was intern doof voor hun klachten. Overigens hoorden we deze week dat hetzelfde aan de hand is bij de Dienst Immigratie en Terugkeer Vreemdelingen (DITV).

Werk aan de winkel dus voor een andere, zwakke, leider: minister Gerd Leers, minister voor Immigratie, Integratie en Asiel.

Luister hier mijn bijdrage terug op BNR Nieuwsradio: http://tinyurl.com/d583w3q

Luister hier mijn bijdrage terug op Radio 2: http://tinyurl.com/c2uyhza

Want daar draait het natuurlijk allemaal om: macht. Een leider, en zeker een politiek leider, moet macht verwerven om zijn of haar ideeën te realiseren.  Wat betreft het aspect leiderschap lijkt het er inderdaad op dat de PvdA met het duo Hans Spekman (partijvoorzitter) en Diederik Samsom (politiek leider en fractievoorzitter in de Tweede Kamer) de PvdA een duidelijke leiding verschaffen: ze willen allebei dezelfde kant op. Een belangrijke voorwaarde voor succes is daarmee vervuld. Maar een leider moet niet alleen intern binden. een leider dient evenzeer extern ‘zieltjes’ te winnen. En op dat punt heb ik mijn vraagtekens.

Want ‘zieltjes’ winnen in de politieke is een kwestie van een stevig inhoudelijk verhaal dat de leider goed vertelt. Dat laatste lukt nog wel bij Samsom – dus ook dát heeft hij vóór op zijn voorganger Job Cohen. Maar of de inhoud van het verhaal sterk genoeg is, dat betwijfelen veel commentaren. Is het niet oude wijn in nieuwe zakken? Wordt er wel voldoende hervormd om Nederland een sterkere positie te geven in het Europa van de toekomst, zeg over 5 jaar? Zijn de voorstellen aantrekkelijk genoeg om meer kiezers te trekken? En, ook niet onbelangrijk, zijn ze voor andere partijen aantrekkelijk genoeg om met Samsoms PvdA in een nieuwe regering te gaan zitten? Ook weten we nog niet wat de voorstellen van Samsom kosten en wat ze opbrengen, want het Centraal Planbureau moet de voorstellen nog doorrekenen.

Persoonlijk stelt de inhoud van Samsoms verhaal mij teleur. Het is inderdaad te veel van wat we van een eerdere, meer linkse, PvdA al kenden. Ik vraag mij af of die inhoud dan wel voldoende toekomstbestendig is. De toerkomst zal het leren

tinyurl.com/cqrdv85

Wie leiding geeft aan dergelijke praktijken heeft uiteraard geen ‘goed’ inhoudelijk verhaal. Wat krom is kan immers niemand recht praten. Wat stelselmatig gebeurt kan niet als incident worden gezien. En het is al helemaal ongeloofwaardig wanneer dezelfde topman die dit toestaat gaat zeggen dat er maatregelen zijn getroffen waardoor dit niet meer kan voorkomen. Kortom: de drie eerste stappen van een goede crisiscommunciatie waren onder leiding van Wenting al niet meer mogelijk. Dat maakt dat de toekomst van Verzuimreductie in gevaar komt.

Bovendien mogen vraagtekens worden gesteld bij Wentings leiderschapskwaliteiten, zo niet bij de morele waarden die hij als leider heeft gehanteerd. Het is een triest, maar mooi, voorbeeld van een leider die moet hebben geweten dat wat er in het bedrijf gebeurde in strijd was met de wet. Dat hij door zijn handelwijze tevens direct verantwoordelijk was voor het in gevaar brengen van de de baanzekerheid van zijn medewerkers. Maar wat nog veel erger is: van een leider mag visie worden gevraagd waar het heen gaat met een bedrijf. En van een leider mogen duidelijke normen en waarden worden verwacht die binding geven aan een bedrijf en de medewerkers trots maken op de organisatie waartoe ze behoren. Op alle fronten heeft Wenting ook hier gefaald.

Opstappen was dus de enige juiste conclusie. Hopelijk komt Verzuimreductie onder een nieuwe leiding in beter en rustiger vaarwater.

tinyurl.com/d6mk5cc 

Een leider is het boegbeeld van zijn of haar bedrijf of organisatie. Een duidelijk imago, gebaseerd op een helder verhaal, is daarin steeds belangrijker. En uiteraard moet diezelfde leider ook wel in staat zijn om op een acceptabele manier leiding te kunnen geven. Dat lijkt een vanzelfsprekendheid, maar dat is het niet altijd.

Immers, een leider behoort autoriteit te hebben én uit te stralen, naar binnen en naar buiten. Die autoriteit wordt gevoed door het imago, of beter gezegd, door een verzameling aan imago’s: beelden die diverse mensen en doelgroepen hebben van diezelfde leider. Dat imago rust, als het goed is, op twee pijlers: inhoud en vorm. Inhoud is het verhaal, de boodschappen, de communicatie. En vorm heeft te maken met zaken als: zelfbewustzijn, kwetsbaarheid, passie/betrokkenheid en authenticiteit. En dat alles in de juiste vorm: een die past bij de organisatie én bij de persoon.

Gelukkig komen steeds meer leider erachter dat alleen maar ‘de baas’ zijn, orders geven, verantwoording opeisen, etc. in de huidige tijd bij lange na niet meer volstaat om ook autoriteit te hebben (en te krijgen). Om een échte leider te zijn. Zelfs, of júist, in de tijd van internet, social media en globalisering is het verhaal, de inhoud als onderscheidend kenmerk steeds belangrijker.

Persoonlijke betrokkenheid van de leider (en van zijn of haar team) bij de definiëring van het verhaal, de boodschappen, de communicatie is een cruciale voorwaarde voor succes. Van de leider zélf, maar ook van het bedrijf of de organisatie waaraan die leider leiding geeft.

Een aantal praktijkvoorbeelden van de laatste weken en maanden:

-       Investment bank Goldman Sachs probeert de kritiek op het ontbreken van leiding en de misleiding van zakelijke partners ‘weg te lachen” maar krijgt klap na klap: een inhoudelijk verhaal ontbreekt immers, waaróm klanten zijn misleid.

-       Job Cohen was al niet sterk als partijleider, maar had een volstrekt onvoldoende inhoudelijk verhaal als oppositieleider. Bij gebrek aan een duidelijk verhaal verloor hij die positie niet alleen aan de SP. Het luidde ook zijn val in als partijleider van de PvdA.

-       Nederland voert een buitenlands beleid onder het kabinet Rutte-Verhagen dat niet erg Europees is. We hebben geen duidelijk pro-Europees verhaal meer, dus verloren we onze positie in de G20 en missen we diverse topbanen in de EU die nu naar andere landen gaan. We krijgen steeds meer het imago van een “paria” in Brussel bij gebrek aan een heldere visie waar we met de EU naar toe willen als land. Ons leiderschap, als één van de oprichters van de EU in 1957, is duidelijk tanende. tinyurl.com/6u9nj7c

-       Voormalig algemeen directeur Erik Staal van woningcorporatie Vestia verloor mede zijn baan omdat hij voor de volstrekt onverantwoordelijke speculaties met geld van anderen (schadepost ruim €1,5 miljard) geen duidelijk inhoudelijk verhaal had.

-       Voormalig directeur Nurten Albayrak van het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) dacht haar positie onaantastbaar was en dat de rechter haar daarin welk zou steunen. Het inhoudelijke verhaal, de boodschappen,m die deze bewering moesten ondersteunen bleken op drijfzand gebouwd.

Dát is precies de reden waarom ik, als imagostrateeg en ‘verhalenverteller’ bij uitstek, samen ben gaan werken met Peter Milovic, die alles weet van leiding geven. Immers, een leider heeft een verhaal nodig. Maar een verhaal heeft ook een leider nodig. Zie ook: www.milovic.eu

De jongste ontwikkelingen in politiek Den Haag laten zien hoe moeilijk het is in tijden van crises en onzekerheden een sterke leider te zijn. Hoe kwetsbaar een imago, het beeld van een ander, is wanneer het onvoldoende door inhoudelijke boodschappen wordt geschraagd. Of wanneer naar de mening van velen geen antwoord wordt gegeven op ook alledaagse dingen (MOE-meldpunt bijvoorbeeld). Natuurlijk, VVD en CDA steunen premier Rutte nog steeds inhoudelijk, maar daarvan is op dit moment eigenlijk alleen de VVD een sterke steunpilaar. Het CDA is, net als oppositiepartij PvdA, wanhopig op zoek naar een nieuw inhoudelijk verhaal en heeft dat nog niet gevonden.

Wat begon als een communicatieve verademing na 8 jaar Balkenende (Met Rutte als de man die zegt waar het op staat, die een heldere koers uitzet en die aan de slag gaat), dreigt voor premier Mark Rutte onverwachts uit te draaien op een snelle dodenrit naar beneden. De “weglachpremier” die een “plakbandcoalitie” leidt, dat is geen sterk imago; daarop kun je geen sterk leiderschap bouwen. Maar dat is wél het beeld dat overheerst sinds gisteren de problemen in de PVV naar buiten kwamen. Hoe hecht is de coalitie onder leiding van premier Rutte nog? Waar is het inhoudelijke verhaal dat Nederland uit de crisis leidt? Waar zijn de positieve daden?

http://tinyurl.com/86r67kx