Blog

Rutte & Samsom: makelaars in idealen?

Algemeen, Blog, Imago, Leiderschap, Politiek, 07 Mar 2013

Het politieke landschap in Nederland blijft volop in beweging. Effectief leiderschap van politieke kopstukken dient zich daaraan aan te passen. Maar dat lijkt ineens in toenemende mate ook te gelden voor reeds ingenomen standpunten, voor verkiezingsbeloften. Het heeft er de laatste maanden dan ook veel van weg dat Rutte en Samsom meer makelaars in idealen zijn, dan politieke leiders met een duidelijke visie. 

Koehandel

Haalden VVD en PvdA bij de laatste verkiezingen voor de Tweede Kamer met 79 zetels nog een ruime meerderheid, nu zijn ze die in de virtuele peilingen al lang weer kwijt. Bovendien wreekt zich nu dat, na een razendsnelle formatie, het kabinet Rutte-II geen meerderheid in de Eerste Kamer heeft. Dit leidt ertoe dat afspraken uit het regeerakkoord tussen VVD en PvdA voortdurend moeten worden opengebroken en aangepast. Dat had een democratische verademing kunnen zijn, omdat daardoor het parlement écht inhoudelijk iets te zeggen krijgt. Maar in de praktijk verzandt het ‘politieke spel’ in een voor zelfs geïnteresseerde buitenstaanders onoverzichtelijke kluwen van opinies, overleggen en afspraken. Het effect daarvan: de publieke opinie kenschetst dit als ‘koehandel’!

Gemiste kans

En dat is onnodig. Immers, wanneer Mark Rutte en Diederik Samsom als politiek leiders van hun partijen duidelijker de toekomstkoers van Nederland hadden gedefinieerd, dan was de speelruimte ook duidelijker geweest. Zij, en zij alleen, bepalen de speelruimte die de oppositie krijgt. Maar het lijkt nu op paniekvoetbal. Dat komt omdat die duidelijke toekomstvisie voor ons land er niet is bij dit kabinet. Gevolg: het lijkt er nu steeds meer op (zie het Woonakkoord, of nu de invulling van de nieuwe bezuinigingen) dat diezelfde oppositie alleen maar ‘goed genoeg’ is om dit kabinet te helpen aan een meerderheid in de Eerste Kamer.

Makelaars

Waar is de toekomstvisie van Mark Rutte voor Nederland? En hoe ‘hard’ zijn de idealen van Diederik Samsom? Zo lang dit niet duidelijk is, zijn Rutte en Samsom geen krachtige leiders met duidelijke boodschappen maar blijven zij makelaars in idealen. Nederland heeft recht op meer!/

Les voor Rutte en Samsom: goede mensen uitzoeken is óók leiderschap!

Blog, Imago, Leiderschap, Politiek, 07 Dec 2012

Een sterke leider verzamelt mensen om zich heen die bij hem of haar passen. Mensen die de zwakkere kanten van een leider aanvullen. Mensen die bekend staan om hun originele, tegendraadse, mening. Mensen met specifieke kennis of ervaring. Maar zeker: mensen van onbesproken (ethisch) gedrag. Dat is de les die Mark Rutte en Diederik Samsom mogen trekken uit de affaire Co Verdaas.

En natuurlijk dient een leider ook een duidelijk verhaal te hebben met begrijpelijke boodschappen. En moet hij of zij in staat zijn dat verhaal goed te presenteren, op een manier die grote groepen mensen aanspreekt. Het lijken allemaal van die vanzelfsprekendheden, maar het zijn dat allerminst. Wie riep er hier dat leiderschap makkelijk is?

Zowel premier Rutte als fractievoorzitter Samsom hebben te lichtvaardig gedacht over de reeds lang slepende ‘reiskostenaffaire’ van inmiddels oud-staatssecretaris van Economische Zaken Co Verdaas (PvdA) uit de tijd dat hij Gedeputeerd van de provincie Gelderland was. Dat is nu wel duidelijk. Een politicus, en zeker een bewindspersoon, heeft een voorbeeldfunctie. Staat zeker in de tijd van Twitter en Facebook voortdurend in de schijnwerpers. ‘Onder de pet houden’ is uit 1612 en niet meer uit 2012. Een onbesmet blazoen en ethisch voorbeeldig handelen is dus absolute noodzaak en zeer modern.

Mede door het handelen van Rutte en Samsom heeft de politiek opnieuw een flinke knauw opgelopen. En voor premier Rutte is het de zoveelste, inmiddels niet meer bij te houden, fout in zijn nog jonge premierschap. Zijn imago als jong, fris, optimistisch en energiek leider krijgt opnieuw een forse klap. En dit keer is ook get imago van Samsom aangetast. Ik ben erg benieuwd of er voor Rutte nog een keer ten goede komt, of dat we moeten wachten op de volgende flater.

Als Mark Rutte daarom niet oppast promoveert hij door eigen toedoen van ‘weglachpremier’ tot ‘flaterpremier’. http://tinyurl.com/aoffvuw

 

Werk aan de winkel voor Rutte: leiderschap, imago en vertrouwen beschadigd

Blog, Imago, Leiderschap, Politiek, 23 Nov 2012

Minister-president Mark Rutte krijgt het extra druk de komende maanden. Hij krijgt er namelijk een nieuwe taak bij: herstel van het vertrouwen in zijn leiderschap en van zijn imago.

Want de aanzienlijke schade aan beiden is het rechtstreekse gevolg van de ‘valse start’ van zijn tweede kabinet. Werk aan de winkel dus: tijd voor concrete acties en positieve resultaten. Alsof hij zijn handen al niet vol genoeg heeft aan de uitvoering van de talloze complexe en pijnlijke bezuinigingen.

Leiderschap, imago en vertrouwen staan of vallen met én een sterke, heldere boodschap én met de manier waarop leiders die boodschap vertellen. Op beide vlakken staat onze minister-president inmiddels akelig in het ‘rood’. Eerst waren er de versprekingen over miljarden en miljoen ten tijde van het eerste hulppakket van de EU aan Griekenland (herfst 2010). Toen het gebrek aan overeenstemming met gedoogpartner PVV en uiteindelijk het mislukken van de Catshuis-besprekeingen over extra bezuinigingen (voorjaar 2012). Hierdoor zijn veel wezenlijke problemen (ontslagrecht, woningmarkt, zorgkosten, etc.) blijven liggen. Kon Rutte het beeld van de ‘weglachpremier van de plakbandcoalitie’, zoals D66-leider Alexander Pechtold hem karakteriseerde, tijdens de campagne nog enigszins repareren. Nu is de schade veel ernstiger. Immers, Rutte-II is een stabiel meerderheidskabinet met twee sterke partijen (VVD en PvdA) die de genoemde maatschappelijke vraagstukken wél structureel wil aanpakken.

Inhoud

Rutte sloeg de plank zowél mis op de inhoud (verandering van de zorgpremies) áls op de manier waarop hij hierover communiceerde. Na de eerder genoemde inhoudelijke versprekingen en fouten is dit het zoveelste incident. Excuses maken is dan wel sympathiek, en ook broodnodig, maar dat is niet voldoende. Uit Rutte’s daden zal de komende maanden moeten blijken dat hij inhoudelijk telkens de juiste boodschappen brengt. Onze minister-president kan het zich niet nóg eens permitteren over de schreef te gaan. Want dan blijkt dat hij een structureel probleem heeft met politiek ingewikkelde inhoudelijke zaken. Dat hij, met andere woorden, ons land niet daarin kan leiden. Wat wél zijn taak is.

Vorm

En wat het tweede punt betreft, de vorm, de manier van communiceren: het is een groot goed wanneer Nederland als leider iemand heeft die goed gehumeurd is, die humor heeft en die een positieve inborst heeft. Maar dat kan ook doorslaan wanneer de inhoud gebrekkig wordt. Wat ik ernstig mis bij deze minister-president is een blijk van levenswijsheid, van compassie en van persoonlijke emotie in de manier waarop hij spreekt: wérkelijk begaan zijn met het lot van mensen die het moeilijk hebben of krijgen. Lippendienst volstaat dan niet. Uit Rutte’s woorden én uit zijn (non-verbale) houding had moeten doorklinken dat hij daadwerkelijk voelt wat er met mensen gebeurt die offers moeten brengen. En dat ontbrak. Dat brengt mij tot de gedachte: misschien verkeert onze minister-president wel in de uitzonderlijke en buitengewoon gelukkige situatie dat hem dat nooit is overkomen?

Obama en Romney: het debat van de gemiste kansen

Blog, Imago, Leiderschap, Politiek, 04 Oct 2012

    

Voor mij is het eerste debat in de race om de presidentsverkiezingen in de VS er een van de gemiste kansen, ondanks het feit dat Romney won op punten. Wat had meer voor de hand gelegen dan dat president Barack Obama zijn visie op de VS van 4 jaar geleden verder concreet had gemaakt ? Dat hij had uitgelegd welke stappen hij de afgelopen 4 jaar al heeft gezet. En ook: welke concrete stappen er nog moeten worden genomen om te komen tot dat ‘andere Amerika’ waar hij in 2008 over sprak? En hoewel gouverneur Mitt Romney alerter en gepassioneerder in het debat zat kon ik ook bij hem weinig visionairs ontdekken: wat is nou écht het onderscheidende in de visie op de VS van de Republikeinen? Jammer dus: een vlak debat van de gemiste kansen.

Het viel inderdaad op: Obama leek vermoeid, weinig geïnteresseerd, keek zijn tegenstander niet aan. Maar Obama maakt ook ‘beginnersfouten’: veel te abstract en weinig concreet, bijv. over het begrotingstekort. Kiezers krijgen daarvan geen ‘plaatjes’ in hun hoofd. Maar erger nog: het maakte Obama onmogelijk om Romney aan te pakken op feitelijke onjuistheden en details als hij die ook zelf niet geeft. Of over zijn zorgverzekering, Obamacare: eerst zeggen wat het niet is en dan wat het wel doet – dat moet andersom want het laatste blijft hangen. Of zijn spreekwijze: opvallend veel kleine versprekingen, aarzelingen, stotteren (de ‘eh’s….’). Of Romney aan de haal laten gaan met een hele trits aan onbewezen getallen en feiten toen het ging om de belastingplannen van beide heren. Obama liet het langs zich afglijden alsof hij er niet bij was. Alsof het hem niet interesseerde. Of, ten slotte, alleen zijn lage stem gebruiken. Dat geeft een president weliswaar autoriteit, maar het is ook erg saai, monotoon en onaantrekkelijk om aan te moeten horen. Immers, in de hoge stem zit passie, betrokkenheid, bevlogenheid. Of, zoals NRC-correspondent Guus Valk het noemde: “presidentiële afstandelijkheid verwordt zo tot verongelijktheid”. Een president onwaardig.

Waar is die gepassioneerde, bevlogen Obama uit 2008 gebleven?

En dan het andere kamp, Mitt Romney: ook hij was weinig concreet, poneerde meer stellingen dan dat hij daarvan ook het bewijs leverde en probeerde af en toe – als een schooljongen – bij de moderator van de uitzending om spreektijd te vragen. Weinig professioneel. Maar waar Romney het toch duidelijk op punten won was zijn persoonlijke inzet: hij gebruikte veelvuldig zijn hoge stem en noemde alleen voorbeelden wanneer het hem uitkwam (bijv. over de middeninkomens, de mkb-bedrijven, etc.).

Ik ben erg benieuwd hoe het tweede debat zal zijn. Want ondanks dat Romney dan misschien terug is in de race om het presidentschap van de VS (er zijn nog geen peilingen die dat kunnen bevestigen op dit moment), dit eerste debat was er voor mij een van vooral veel gemiste kansen. http://tinyurl.com/boep2n2

Gerdi Verbeet: zó mooi kan leiderschap zijn

Blog, Imago, Leiderschap, Politiek, 19 Sep 2012

Vandaag heeft Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet (PvdA) afgenomen als lid en dus ook als voorzitter van diezelfde Tweede Kamer. Haar ‘finest hour’ op het gebied van leiderschap zat in de staart van haar bijna zesjarige kamervoorzitterschap: ze nam voortvarend de leiding in de formatie van een nieuw kabinet. Haar opvolger/-ster krijgt nog een zware dobber dit proces verder in goede banen te leiden.

Want dat is voor het eerst: niet langer de Koningin maar ons parlement, de Tweede Kamer, in de persoon van diens voorzitter neemt het voortouw bij een kabinetsformatie. Daarmee wordt de functie van voorzitter van de Tweede Kamer veel belangrijker dan zij al was. Het komt dan aan op leiderschapskwaliteiten om zo’n taak in goede banen te leiden. Wél opereren vanuit de persoonlijke betrokkenheid, de passie bij het vak politiek. Maar ervoor waken dat die niet de overhand krijgen, samen met de emotie; dat zou een gevaarlijke cocktail kunnen zijn.  Mevrouw Verbeet heeft  in de afgelopen bijna 6 jaar als geen ander geleerd hoe daarin haar eigen balans te vinden. Zonder zichzelf te verloochenen of voorbij te lopen diende Gerdi Verbeet als Kamervoorzitter altijd onpartijdig te zijn, erop toe te zien dat iedereen zich hield aan de afgesproken regels. Ook was het haar rol dat debatten niet ontaardden in wat leek op scheldpartijen.”Doe eens normaal, man!” ligt ons nog vers in het geheugen.

Daar komt nu bij: het inzicht, de tact en de strategie te ontwikkelen hoe een formatieproces snel en bekwaam tot een goed einde te brengen. Zonder zich als partijlid te verliezen in de inhoud, want dat is de taak van de (in)formateurs. Het gaat dan om vragen als: welke partijen kunnen met elkaar een stabiel meerderheidskabinet vormen? Welke mensen kunnen dat op korte termijn waarmaken? En op basis waarvan maak je daaruit een verantwoorde keuze? Want vóór alles is stabiliteit wat Nederland nodig heeft (verhaal) en wat Europa van ons mag verwachten (imago).

Haar start was flitsend en goed. De opvolger/-ster van Gerdi Verbeet kan veel van haar leren om het formatieproces tot een goed einde te brengen: http://tinyurl.com/9mfzb5l